Skołczanka

Opublikowano: niedziela, 18, czerwiec 2017

Rezerwat przyrody Skołczanka w Krakowie dzielnica Dębniki os. Tyniec, częściowy o powierzchni 36,52 ha (błędnie również podawany w literaturze 36,77 ha). Uznany jako rezerwat faunistyczny (stepowy) zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 28.12.1957 r. /Z. M.P.58.9.53/ (M.P. z 1986 r. Nr 9 poz. 53). Obszar Natura 2000 Dębnicko-Tyniecki obszar łąkowy PLH120065

 

Położony jest w północnej części kompleksu leśnego Uroczysko Tyniec w obrębie Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego. Obejmuje wzgórze o łagodnym falistym grzbiecie i dość stromych zboczach o ekspozycji południowej i północnej zbudowane z wapieni jurajskich. Chroni zrębowe wzgórze wapienne na przełomowym odcinku doliny Wisły w rejonie Bramy Krakowskiej. Chronione są tu murawy kserotermiczne (ciepłolubne) wraz z fauną rzadkich i zagrożonych wymarciem owadów (kilkaset gatunków rzadkich motyli i błonkówek) występujących na obszarze o zróżnicowanych biocenozach.  

Na terenie rezerwatu przeważają zbiorowiska leśne, zarówno zgodne z siedliskiem grądy (typowy i ciepłolubny) i buczyny (ciepłolubna buczyna naskalna i kwaśna buczyna niżowa), jak i drzewostany sztucznego pochodzenia z przewagą sosny i grochodrzewu. Na terenie rezerwatu znajdują się również inne zespoły roślinne w tym: bór mieszany a w szczególności cenne zbiorowiska trawiastej murawy kserotermicznej, murawy piaskowej, inicjalnej murawy piaskowej, zbiorowiska wrzosowiskowe czy też zbiorowisko trawiastej murawy z dominującymi mietlicami. Murawy kserotermiczne położone są w szczególności w północno-zachodniej części rezerwatu porastając m.in. wychodnie skał wapiennych, na których wykształciły się charakterystyczne dla tego podłoża gleby - rędziny. 

 

Zbiorowiska muraw wykształciły się w wyniku długotrwałej działalności gospodarczej człowieka, a zatem są siedliskami półnaturalnymi. Ich zachowanie wymaga ochrony i kontrolowanej ingerencji człowieka (w postaci np. koszenia, wypasu, częściowej wycinki krzewów i młodych drzew wkraczających na murawy i powodujących ich nadmierne zacienienie), bez której dochodziłoby do sukcesji naturalnej, czyli stopniowego zarastania przez drzewa i krzewy.

Z flory wchodzącej w skład muraw ciepłolubnych zaliczyć należy m.in. przetacznik kłosowy, pięciornik piaskowy, chaber nadreński czy też trawy: tymotka Boehmera i rajgras wyniosły. Występują tu też gatunki chronione: sasanka łąkowa i dziewięćsił bezłodygowy. Spośród spotykanych tu owadów należy w szczególności wymienić motyle: paź królowej i żeglarz, modraszka: alkon, telejus i arion, skalnika driada czy też trzmiela tajgowego. Obszar Natura 2000 Dębnicko-Tyniecki obszar łąkowy wyznaczono w celu ochrony populacji motyli: wspomnianego wyżej modraszka telejusa, modraszka nausitousa, czerwończyka fioletka i czerwończyka nieparka, których populacje występujące w tym miejscu są jednymi z najliczniejszych w Unii Europejskiej. W sąsiedztwie rezerwatu w północnej jego części uchwałą nr XCV/2472/18 Rady Miasta Krakowa z dnia 28 lutego 2018 r. (Dz.U. Woj. Małopolskiego z 2018 r. poz. 1855) utworzony został użytek ekologiczny Dąbrowa o powierzchni 14,97 ha, którego celem jest zachowanie zbiorowiska zmiennowilgotnych łąk trzęślicowych wraz z torfowiskiem przejściowym i wydmą pochodzenia eolitycznego, stanowiącego siedlisko, ostoję chronionych gatunków roślin i zwierząt.

Przez rezerwat przebiega zielony szlak turystyczny pieszy i ścieżka rowerowa. W południowej części rezerwatu nieopodal drogi wiodącej z Tyńca która w sąsiedztwie rezerwatu staje się drogą śródleśną znajduje się zlokalizowana na skałce kapliczka z ołtarzem i ławeczkami oraz nieco poniżej dwie zbiorowe mogiły, w których pochowano ok. 500 Żydów z okolic Krakowa - ofiar niemieckiego ludobójstwa zamordowanych w lecie 1942 roku. Na południe od rezerwatu w okolicy śródleśnego małego parkingu rozpoczyna się 2 km ścieżka przyrodniczo-leśna po Lesie Tynieckim z 10 przystankami.